Daha Az Bilinen Uyku Bozuklukları

Uyku hastalıkları denildiğinde çoğu kişi sadece horlama ve uyku apnesi gibi sorunları düşünür. Oysa uyku bozuklukları çok daha geniş bir gruptur ve bazıları fark edilmeden uzun süre devam edebilir. Bu sayfada, daha az bilinen ancak yaşam kalitesini etkileyebilen uyku ile ilişkili hastalıklar ve durumlar hakkında bilgi bulabilirsiniz.

Vardiyalı Çalışma Bozukluğu

Gece veya düzensiz saatlerde çalışmak, vücudun biyolojik saatini bozar. Bu durum hem uykusuzluk hem de gündüz aşırı uyku hali ile sonuçlanabilir.
Zamanla dikkat azalması, performans düşüklüğü ve iş kazası riski artabilir. Uzun vadede kalp-damar hastalıkları ve metabolik sorunlarla da ilişkili bulunmuştur.

Jet-lag (Zaman Farkı Etkisi)

Farklı zaman dilimlerine yapılan hızlı yolculuklar sonrası vücut saatinin uyum sağlayamamasıdır. Uyku düzeni bozulur, kişi kendini yorgun ve halsiz hisseder.
Sindirim sorunları, iştahsızlık ve konsantrasyon güçlüğü eşlik edebilir. Doğu-batı yönüne yapılan yolculuklarda belirtiler genellikle daha belirgin olur.

REM Uykusu Davranış Bozukluğu

Kişi rüyalarını fiziksel olarak yaşar ve hareket eder. Bu durum eşe zarar verme veya yataktan düşme gibi riskler oluşturabilir.
Özellikle ileri yaşlarda ortaya çıkması, bazı nörolojik hastalıkların erken belirtisi olabilir. Bu nedenle mutlaka tıbbi değerlendirme gerektirir.

Uykuda Yemek Yeme Bozukluğu (Gece Yeme Hastalığı)

Kişi gece uykuda farkında olmadan yemek yer. Sabah kalktığında bu durumu hatırlamaz veya çok az hatırlar.
Kontrolsüz kalori alımı kilo artışına yol açabilir. Ayrıca mutfakta yaralanma veya tehlikeli davranış riski bulunur.

Kleine-Levin Sendromu

Nadir görülen bir uyku hastalığıdır ve ataklar halinde aşırı uyku ile seyreder. Kişi günün büyük kısmını uyuyarak geçirir.
Atak dönemlerinde davranış değişiklikleri, aşırı yemek yeme ve bazen sosyal geri çekilme görülebilir. Ataklar arasında kişi tamamen normaldir.

İdiyopatik Hipersomni

Kişi uzun süre uyumasına rağmen dinlenmiş hissetmez. Gün içinde sürekli uyku hali vardır.
Sabah uyanmak çok zor olur ve “uyku sarhoşluğu” yaşanabilir. Kısa gündüz uykuları genellikle fayda sağlamaz.

Uykuyla İlişkili Hipoventilasyon

Uyku sırasında solunum yetersiz kalır. Kandaki oksijen düşerken karbondioksit yükselir.
Sabah baş ağrısı, halsizlik ve gündüz uyku hali sık görülür. Tedavi edilmezse ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

Kabus Bozukluğu

Sık tekrarlayan korkutucu rüyalar görülür. Kişi uyandığında rüyayı net şekilde hatırlar.
Bu durum tekrar uykuya dalmayı zorlaştırabilir. Uzun vadede kaygı ve uyku korkusu gelişebilir.

Gece Terörü

Kişi aniden çığlık atarak veya korku ile uyanır. Ancak tam olarak uyanık değildir ve sabah olayı hatırlamaz.
Çocuklarda daha sık görülür. Yetişkinlerde ise stres ve uykusuzlukla ilişkili olabilir.

Uyurgezerlik

Kişi uykuda kalkıp dolaşabilir veya bazı hareketler yapabilir. Genellikle sabah hiçbir şey hatırlamaz.
Ev içinde düşme veya yaralanma riski vardır. Bu nedenle güvenlik önlemleri alınması önemlidir.

Konfüzyonel Uyanışlar (Uyku Sarhoşluğu)

Uyanma sırasında kafa karışıklığı ve anlamsız davranışlar görülür. Kişi çevresine yavaş tepki verir.
Genellikle birkaç dakika içinde düzelir. Ancak sık oluyorsa uyku düzeni gözden geçirilmelidir.

Uykuda Konuşma

Kişi uyku sırasında konuşur veya mırıldanır. Çoğu zaman zararsızdır.
Stres, ateşli hastalıklar veya diğer uyku bozuklukları ile artabilir. Tedavi genellikle gerekmez.

Catathrenia (Uykuda İnleme)

Uyku sırasında özellikle nefes verirken uzun sesler çıkarılır. Kişi bunun farkında değildir.
Genellikle sağlık açısından tehlikeli değildir. Ancak eş veya aile bireyleri için rahatsız edici olabilir.

Bruksizm (Diş Sıkma)

Uyku sırasında diş sıkma veya gıcırdatma görülür. Çene ve dişlerde sorunlara yol açabilir.
Sabah çene ağrısı ve baş ağrısı sık görülür. Stres önemli bir tetikleyicidir.

Uykuda Bacak Krampları

Gece ani ve ağrılı kas kasılmaları oluşur. Kişiyi uykudan uyandırabilir.
Sıvı eksikliği ve mineral dengesizliği ile ilişkili olabilir. Düzenli egzersiz ve sıvı alımı faydalı olabilir.

Uykuda Ritmik Hareketler

Daha çok çocuklarda görülür. Uykuya dalarken tekrarlayan hareketler olur.
Çoğu zaman zararsızdır ve yaşla birlikte kaybolur. Şiddetliyse değerlendirilmelidir.

Hipnik Sıçramalar

Uykuya dalarken ani irkilme hissidir. Çok yaygın bir durumdur.
Stres, yorgunluk ve kafein tüketimi ile artabilir. Genellikle tedavi gerektirmez.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Aşağıdaki durumlarda bir uyku hastalıkları uzmanına başvurmanız önerilir:

• Gündüz aşırı uyku hali varsa
• Uyku sırasında tehlikeli davranışlar oluyorsa
• Uyku problemleri uzun süredir devam ediyorsa
• Yaşam kaliteniz belirgin şekilde etkileniyorsa